امروزه جهت بهتر تمیز کردن سطوح دندان ها در هنگام مسواک زدن از خمیردندان استفاده می شود.
مواد عمده و اصلی تشکیل دهنده خمیردندان ها عبارتند از :
۱ - مواد ساینده برای پاک و تمیزکردن دندان .
۲ - مواد صابونی برای تمیزکردن دندان به وسیله ایجاد کف و همچنین سهولت حرکت مسواک .
۳ - اسانس و مزه های مختلف برای خوش طعم کردن آن که معمولاً نعنا و پونه است .
۴ - رنگ ، باعث تنوع در رنگ خمیردندان ها می شود .
۵- مواد داروئی مختلف مانند فلوراید کلروفیل ، هگزاکلروفن و غیره .
۶ - مواد روغنی مانند گلیسیرین و بالاخره مواد غلیظ کننده که موجب غلظت مناسب و حالت خمیری می گردد .
یکی از اجزاء مهم خمیردندان مواد ساینده آن می باشد . زیرا اگر مواد ساینده و پاک کننده ضعیف و نرم و ملایم باشد دندان ها خوب پاک نمی شوند و عمل تمیزکنندگی به خوبی انجام نمی گیرد . از طرفی اگر قوی و زبر و ساینده باشد سبب فرسایش و سپس حساسیت دندان ها می گردد .
بر اساس مواد تشکیل دهنده خمیردندان و مورد مصرف آن خمیردندان ها به سه گروه اصلی تقسیم می گردند :
۱ - خمیردندان های فلوراید دار : این خمیردندان ها اثر کاهش دهندگی پوسیدگی دندان ها را به عهده دارند . طبق مطالعات متعدد مصرف این خمیردندان ها به مدت طولانی و از دوران کودکی تا ۴۴ درصد از میزان پوسیدگی می کاهد و در نتیجه کمک بزرگی به پیشگیری از پوسیدگی دندان ها می نماید .
( باید توجه داشت که در این نوع خمیردندان ها معمولاً فرمول آن و یا کلمه فلورایددار را به زبان کشور سازنده در روی لوله آن می نویسند ) .
۲ - خمیردندان های سفید کننده : این گونه خمیردندان ها دارای مواد ساینده و پاک کننده صابونی و قوی هستند که باعث تمیزی و سفیدی و شفافیت دندان ها می شوند . این خمیردندان ها برای دندان های سالم و قوی مناسب ( با دندان پزشک مشورت شود ) ولی برای دندان هائی که دارای پوسیدگی های متعدد و مینای ضعیف هستند نامناسب می باشد .
۳ - خمیردندان های کم کننده حساسیت دندان : این خمیردندان ها در کم کردن حساسیت دندان ها به خصوص حساسیت طوق دندان ها مؤثر می باشد . مصرف آن ها برای اخذ نتیجه باید طولانی باشد و برای تهیه نوع مناسب حتماً با دندان پزشک مشورت نمائید .
ماده مؤثر این خمیردندان ها معمولاً نیترات پتاسیم و یا استرونسیوم و غیره می باشد .
بنابراین هنگام خرید خمیردندان بر اساس احتیاج دندان ها و یا دستور خاص که دندان پزشک می دهد خمیردندان مناسب را باید انتخاب کرد . چنان چه منظور تمیزکردن دندان ها باشد از خمیردندان های سفیدکننده و اگر هدف کاهش پوسیدگی باشد از خمیردندان های حاوی فلوراید و بالاخره در مواردی که حساسیت شدید دندان ها را بخواهیم برطرف کنیم باید از خمیردندان های ضد حساسیت استفاده کنیم .
استفاده از نخ دندان نیز پس از بسته شدن فضاهای بین دندانی از ۳ تا ۴ سالگی به بعد توسط والدین توصیه می شود . این وظیفه تا حدود ۹ سالگی بر عهده والدین خواهد بود .